An everyday vegetable for sabzi, dal and bhaji. It is low in calories and easy to digest, and with regular picking it gives pods for 2 months or more.रोजच्या भाजी, आमटी व भजीसाठी लोकप्रिय; कमी उष्मांक व पचायला हलकी. नियमित तोडणी केल्यास 2 महिन्यांहून अधिक काळ फळे मिळतात.रोज़ की सब्ज़ी, दाल और भजिया के लिए लोकप्रिय; कम कैलोरी, पचने में हल्की। नियमित तुड़ाई से 2 महीने से ज़्यादा फल मिलते हैं।
Plough 2–3 times to a fine, loose soil. Mix in 8–10 tonnes of well-rotted farmyard manure (FYM) per acre. Make raised beds or ridges so extra water drains away.2–3 वेळा नांगरट करून माती भुसभुशीत करा. एकरी 8–10 टन चांगले कुजलेले शेणखत मिसळा. जादा पाणी निघून जाण्यासाठी गादीवाफे किंवा सरी-वरंबे करा.2–3 बार जुताई कर मिट्टी भुरभुरी बनाएँ। प्रति एकड़ 8–10 टन अच्छी सड़ी गोबर की खाद मिलाएँ। अतिरिक्त पानी निकलने के लिए ऊँची क्यारियाँ या मेड़-नालियाँ बनाएँ।
Soak seeds in clean water for 12 hours, then drain and dry in shade for 20 minutes before sowing. This gives faster, even sprouting. For extra protection against root rot, treat seed with Trichoderma (ask at your agri-input shop).बिया स्वच्छ पाण्यात 12 तास भिजवा, नंतर पाणी काढून सावलीत 20 मिनिटे सुकवा व मग पेरा. यामुळे उगवण जलद व सारखी होते. मुळकुजीपासून संरक्षणासाठी बियाण्यास ट्रायकोडर्मा लावा (कृषी सेवा केंद्रात विचारा).बीज को साफ़ पानी में 12 घंटे भिगोएँ, फिर पानी निकालकर छाया में 20 मिनट सुखाएँ और तब बोएँ। इससे अंकुरण तेज़ और एक-सा होता है। जड़ गलन से बचाव के लिए बीज को ट्राइकोडर्मा से उपचारित करें (कृषि सेवा केंद्र से पूछें)।
Make pits or hills 200 cm between rows and 60–75 cm between plants. Put 2–3 seeds in each spot, 2–3 cm deep, cover with soil and water gently.ओळींमध्ये 200 सेमी व रोपांमध्ये 60–75 सेमी अंतरावर खड्डे/आळी करा. प्रत्येक जागी 2–3 बिया 2–3 सेमी खोल टाका, माती झाका व हळुवार पाणी द्या.कतारों के बीच 200 सेमी और पौधों के बीच 60–75 सेमी की दूरी पर गड्ढे/थाले बनाएँ। हर जगह 2–3 बीज 2–3 सेमी गहरे डालें, मिट्टी से ढकें और धीरे से पानी दें।
Keep soil moist, not soggy. Seeds sprout in 5–8 days. Fill any gaps with fresh seed within a week. At 2–3 true leaves, keep only the strongest seedling in each spot.माती ओलसर ठेवा, चिखल नको. बिया 5–8 दिवसांत उगवतात. आठवडाभरात रिकाम्या जागी नवे बी टाका. 2–3 पाने आल्यावर प्रत्येक जागी फक्त सर्वात जोमदार रोप ठेवा.मिट्टी नम रखें, कीचड़ नहीं। बीज 5–8 दिन में अंकुरित होते हैं। एक सप्ताह में खाली जगह पर नया बीज डालें। 2–3 पत्ते आने पर हर जगह सिर्फ़ सबसे मज़बूत पौधा रखें।
Weed at about 20 and 40 days and earth up lightly around the base. FYM at planting; top-dress with a nitrogen source at 25 days and again at first flowering. Mulch to hold moisture.सुमारे 20 व 40 दिवसांनी खुरपणी करा व बुडाशी हलकी भर द्या. लागवडीवेळी शेणखत; 25 दिवसांनी व पहिल्या फुलोऱ्यावेळी नत्र खताची मात्रा द्या. ओलावा टिकवण्यासाठी आच्छादन करा.लगभग 20 और 40 दिन पर निराई करें और जड़ के पास हल्की मिट्टी चढ़ाएँ। बुवाई के समय गोबर की खाद; 25 दिन पर और पहले फूल आने पर नाइट्रोजन खाद दें। नमी बचाने के लिए मल्चिंग करें।
When vines start to run (2–3 weeks after sprouting), put up a trellis, net or bamboo stakes. Train vines upward so fruits hang straight, stay clean and get fewer diseases.वेल पसरायला लागल्यावर (उगवणीनंतर 2–3 आठवड्यांनी) मांडव, जाळी किंवा बांबूचा आधार द्या. वेल वर चढवा; फळे सरळ, स्वच्छ राहतात व रोग कमी होतात.बेल फैलना शुरू करे (अंकुरण के 2–3 सप्ताह बाद) तो मचान, जाली या बाँस का सहारा लगाएँ। बेल को ऊपर चढ़ाएँ; फल सीधे, साफ़ रहते हैं और रोग कम लगते हैं।
Look under leaves for insects and spots. Acting early is easy and cheap. See 'Problems & easy fixes' below.पानांखाली किडे व डाग तपासा. लवकर उपाय केल्यास ते सोपे व स्वस्त पडतात. खाली 'समस्या व सोपे उपाय' पाहा.पत्तियों के नीचे कीट और धब्बे देखें। जल्दी उपाय करना आसान और सस्ता होता है। नीचे 'समस्याएँ व आसान उपाय' देखें।
From about day 55. Cut with a little stalk using a knife or secateurs every 2–3 days, in the morning. Keep in shade.सुमारे 55 व्या दिवसापासून. सकाळी चाकूने/कात्रीने थोड्या देठासह दर 2–3 दिवसांनी तोडा. सावलीत ठेवा.लगभग 55 वें दिन से। सुबह चाकू/कैंची से थोड़े डंठल सहित हर 2–3 दिन में तोड़ें। छाया में रखें।
Water every 3–4 days (more often in summer). Water at the base and avoid wetting the leaves.दर 3–4 दिवसांनी पाणी द्या (उन्हाळ्यात जास्त वेळा). बुडाशी पाणी द्या; पाने भिजवू नका.हर 3–4 दिन में पानी दें (गर्मी में ज़्यादा बार)। जड़ के पास पानी दें; पत्तियाँ गीली न करें।
FYM at planting; top-dress with a nitrogen source at 25 days and again at first flowering. Mulch to hold moisture.लागवडीवेळी शेणखत; 25 दिवसांनी व पहिल्या फुलोऱ्यावेळी नत्र खताची मात्रा द्या. ओलावा टिकवण्यासाठी आच्छादन करा.बुवाई के समय गोबर की खाद; 25 दिन पर और पहले फूल आने पर नाइट्रोजन खाद दें। नमी बचाने के लिए मल्चिंग करें।
Fruits rot from inside, show small puncture marks, have maggots inside and drop early.फळे आतून सडतात, लहान छिद्रे दिसतात, आत अळ्या असतात व फळे गळतात.फल अंदर से सड़ते हैं, छोटे छेद दिखते हैं, अंदर सूँडी होती है और फल गिर जाते हैं।
Collect and bury fallen or damaged fruits; set cue-lure (pheromone) traps; cover young fruits with paper bags.गळलेली व खराब फळे गोळा करून पुरा; फळमाशीचे (क्यू-ल्यूर) सापळे लावा; कोवळी फळे कागदी पिशवीने झाका.गिरे व खराब फल इकट्ठा कर गाड़ दें; फल मक्खी (क्यू-ल्योर) फेरोमोन ट्रैप लगाएँ; छोटे फलों को कागज़ की थैली से ढकें।
Shiny orange-red beetles chew holes in young leaves and flowers, mostly on seedlings.चमकदार नारिंगी-लाल भुंगे कोवळ्या पानांना व फुलांना छिद्रे पाडतात; रोपावस्थेत जास्त त्रास.चमकीले नारंगी-लाल भृंग कोमल पत्तियों व फूलों में छेद करते हैं; पौध अवस्था में ज़्यादा नुकसान।
Hand-pick in the early morning; spray neem oil; cover seedlings with a light net until 3–4 leaves.सकाळी लवकर हाताने वेचून नष्ट करा; कडुनिंब तेल फवारा; रोपे 3–4 पानांची होईपर्यंत हलक्या जाळीने झाका.सुबह जल्दी हाथ से चुनकर नष्ट करें; नीम तेल छिड़कें; पौधों को 3–4 पत्तों तक हल्की जाली से ढकें।
Yellow angular patches on top of leaves and grey-purple fuzz underneath, mostly in humid weather.पानांच्या वरच्या बाजूला पिवळे कोनीय डाग व खाली राखाडी-जांभळी बुरशी; दमट हवामानात जास्त.पत्तियों के ऊपर पीले कोणीय धब्बे और नीचे धूसर-बैंगनी फफूँद; नमी वाले मौसम में ज़्यादा।
Avoid overhead watering and crowding; grow on a trellis for airflow; remove infected leaves; ask an expert about a fungicide.वरून पाणी देणे व गर्दी टाळा; हवा खेळती राहण्यासाठी मांडवावर वेल चढवा; रोगट पाने काढा; बुरशीनाशकासाठी तज्ज्ञांचा सल्ला घ्या.ऊपर से सिंचाई व भीड़ से बचें; हवा के लिए बेल मचान पर चढ़ाएँ; रोगी पत्ते हटाएँ; फफूँदनाशक के लिए विशेषज्ञ से पूछें।
Cut with a little stalk using a knife or secateurs every 2–3 days, in the morning. Keep in shade.सकाळी चाकूने/कात्रीने थोड्या देठासह दर 2–3 दिवसांनी तोडा. सावलीत ठेवा.सुबह चाकू/कैंची से थोड़े डंठल सहित हर 2–3 दिन में तोड़ें। छाया में रखें।
Raise a trellis (bamboo and string or net) 5–6 ft high. Hanging fruits stay straight and clean.5–6 फूट उंच मांडव (बांबू व दोरी/जाळी) उभारा. लोंबणारी फळे सरळ व स्वच्छ राहतात.5–6 फीट ऊँचा मचान (बाँस व रस्सी/जाली) बनाएँ। लटकते फल सीधे और साफ़ रहते हैं।
Remove side shoots in the lower 2 feet so the plant puts its energy into flowering vines.खालच्या 2 फुटांवरील फुटवे काढा; म्हणजे झाडाची ताकद फुले येणाऱ्या वेलांना मिळते.नीचे के 2 फीट की साइड शाखाएँ हटा दें ताकि पौधे की ताक़त फूल वाली बेलों को मिले।
Put 2–3 seeds in each pit and keep only the strongest seedling.प्रत्येक खड्ड्यात 2–3 बिया टाका आणि सर्वात जोमदार रोप ठेवा.हर गड्ढे में 2–3 बीज डालें और सबसे मज़बूत पौधा रखें।
Letting vines sprawl on wet ground: fruits rot and diseases spread.वेल ओल्या जमिनीवर पसरू देणे: फळे सडतात व रोग पसरतात.बेल को गीली जमीन पर फैलने देना: फल सड़ते हैं और रोग फैलते हैं।
Leaving fruits too long: they turn fibrous and cannot be sold.फळे जास्त काळ ठेवणे: ती तंतुमय होतात व विकली जात नाहीत.फल ज़्यादा दिन छोड़ना: वे रेशेदार हो जाते हैं और बिकते नहीं।
Use a 14–16 inch pot or a 20-litre grow bag, 1 plant, and a strong support to climb. Place it in your sunniest spot.14–16 इंची कुंडी किंवा 20 लिटरची ग्रो-बॅग, 1 रोप आणि चढण्यासाठी मजबूत आधार. सर्वात उन्हाच्या जागी ठेवा.14–16 इंच का गमला या 20 लीटर का ग्रो-बैग, 1 पौधा और चढ़ने के लिए मज़बूत सहारा। सबसे धूप वाली जगह रखें।