Tender green pods for sabzi, stir-fry and salads, in steady demand in cities. Bush types need no support, so they are easy to manage.भाजी, स्टर-फ्राय व सलाडसाठी कोवळ्या शेंगा; शहरांत सतत मागणी. झुडूप प्रकारांना आधार लागत नाही, त्यामुळे व्यवस्थापन सोपे.सब्ज़ी, स्टर-फ्राई और सलाद के लिए कोमल फलियाँ; शहरों में लगातार माँग। झाड़ी वाली किस्मों को सहारा नहीं चाहिए, इसलिए प्रबंधन आसान।
Plough 2–3 times to a fine, loose soil. Mix in 8–10 tonnes of well-rotted farmyard manure (FYM) per acre. Make raised beds or ridges so extra water drains away.2–3 वेळा नांगरट करून माती भुसभुशीत करा. एकरी 8–10 टन चांगले कुजलेले शेणखत मिसळा. जादा पाणी निघून जाण्यासाठी गादीवाफे किंवा सरी-वरंबे करा.2–3 बार जुताई कर मिट्टी भुरभुरी बनाएँ। प्रति एकड़ 8–10 टन अच्छी सड़ी गोबर की खाद मिलाएँ। अतिरिक्त पानी निकलने के लिए ऊँची क्यारियाँ या मेड़-नालियाँ बनाएँ।
No soaking needed. Use fresh seed straight from the pack and do not crush or chip it. For extra protection against root rot, treat seed with Trichoderma (ask at your agri-input shop).भिजवण्याची गरज नाही. पाकिटातील ताजे बियाणे थेट वापरा; बिया चिरडू किंवा तोडू नका. मुळकुजीपासून संरक्षणासाठी बियाण्यास ट्रायकोडर्मा लावा (कृषी सेवा केंद्रात विचारा).भिगोने की ज़रूरत नहीं। पैकेट से ताज़ा बीज सीधे बोएँ; बीज को कुचलें या तोड़ें नहीं। जड़ गलन से बचाव के लिए बीज को ट्राइकोडर्मा से उपचारित करें (कृषि सेवा केंद्र से पूछें)।
Make lines 45 cm apart and sow seeds 3–4 cm deep, about 10–15 cm apart in the line. Cover lightly with soil and water gently.45 सेमी अंतराच्या ओळी करा व बिया 3–4 सेमी खोल, ओळीत सुमारे 10–15 सेमी अंतरावर पेरा. हलकी माती झाका व हळुवार पाणी द्या.45 सेमी की दूरी पर कतारें बनाएँ और बीज 3–4 सेमी गहरे, कतार में लगभग 10–15 सेमी की दूरी पर बोएँ। हल्की मिट्टी से ढकें और धीरे से पानी दें।
Keep soil moist, not soggy. Seeds sprout in 5–7 days. Fill any gaps with fresh seed within a week. At 2–3 true leaves, thin to one plant every 10–15 cm.माती ओलसर ठेवा, चिखल नको. बिया 5–7 दिवसांत उगवतात. आठवडाभरात रिकाम्या जागी नवे बी टाका. 2–3 पाने आल्यावर दर 10–15 सेमीवर एक रोप ठेवून विरळणी करा.मिट्टी नम रखें, कीचड़ नहीं। बीज 5–7 दिन में अंकुरित होते हैं। एक सप्ताह में खाली जगह पर नया बीज डालें। 2–3 पत्ते आने पर हर 10–15 सेमी पर एक पौधा रखकर विरलन करें।
Weed at about 20 and 40 days and earth up lightly around the base. FYM at planting and one light top-dressing at 20–25 days. Too much nitrogen gives leaves, not pods.सुमारे 20 व 40 दिवसांनी खुरपणी करा व बुडाशी हलकी भर द्या. लागवडीवेळी शेणखत व 20–25 दिवसांनी एक हलकी खत मात्रा. जास्त नत्राने पाने वाढतात, शेंगा नाही.लगभग 20 और 40 दिन पर निराई करें और जड़ के पास हल्की मिट्टी चढ़ाएँ। बुवाई के समय गोबर की खाद और 20–25 दिन पर एक हल्की टॉप-ड्रेसिंग। ज़्यादा नाइट्रोजन से पत्ते बढ़ते हैं, फलियाँ नहीं।
Look under leaves for insects and spots. Acting early is easy and cheap. See 'Problems & easy fixes' below.पानांखाली किडे व डाग तपासा. लवकर उपाय केल्यास ते सोपे व स्वस्त पडतात. खाली 'समस्या व सोपे उपाय' पाहा.पत्तियों के नीचे कीट और धब्बे देखें। जल्दी उपाय करना आसान और सस्ता होता है। नीचे 'समस्याएँ व आसान उपाय' देखें।
From about day 45. Pick by hand, holding the plant with the other hand so you do not pull it out. Pick every 3–4 days.सुमारे 45 व्या दिवसापासून. दुसऱ्या हाताने रोप धरून शेंगा हाताने तोडा, म्हणजे रोप उपटत नाही. दर 3–4 दिवसांनी तोडणी करा.लगभग 45 वें दिन से। दूसरे हाथ से पौधा पकड़कर फलियाँ हाथ से तोड़ें ताकि पौधा उखड़े नहीं। हर 3–4 दिन में तुड़ाई करें।
Light, regular watering every 4–5 days. Keep soil moist but not soggy. Flowers drop in hot, dry spells.दर 4–5 दिवसांनी हलके, नियमित पाणी द्या. माती ओलसर पण चिखल नको. उष्ण, कोरड्या काळात फुले गळतात.हर 4–5 दिन में हल्का, नियमित पानी दें। मिट्टी नम रखें, कीचड़ नहीं। गर्म, सूखे मौसम में फूल झड़ते हैं।
FYM at planting and one light top-dressing at 20–25 days. Too much nitrogen gives leaves, not pods.लागवडीवेळी शेणखत व 20–25 दिवसांनी एक हलकी खत मात्रा. जास्त नत्राने पाने वाढतात, शेंगा नाही.बुवाई के समय गोबर की खाद और 20–25 दिन पर एक हल्की टॉप-ड्रेसिंग। ज़्यादा नाइट्रोजन से पत्ते बढ़ते हैं, फलियाँ नहीं।
Tiny green or black insects clustered under leaves and on tender tips; leaves curl and turn sticky.पानांखाली व कोवळ्या शेंड्यांवर लहान हिरवे/काळे किडे; पाने कुरळी होऊन चिकट होतात.पत्तियों के नीचे व कोमल सिरों पर छोटे हरे/काले कीट; पत्तियाँ मुड़कर चिपचिपी हो जाती हैं।
Spray neem oil or soapy water; hang yellow sticky traps; spare ladybird beetles (they eat aphids).कडुनिंब तेल किंवा साबणाचे पाणी फवारा; पिवळे चिकट सापळे लावा; ढालकिडे (लेडीबर्ड) जपा, ते मावा खातात.नीम तेल या साबुन के घोल का छिड़काव करें; पीले चिपचिपे ट्रैप लगाएँ; लेडीबर्ड भृंग को बचाएँ, ये माहू खाते हैं।
Orange-brown powdery pustules under the leaves.पानांच्या खालच्या बाजूला नारिंगी-तपकिरी भुकटीसारखे फोड.पत्तियों के नीचे नारंगी-भूरे चूर्ण जैसे उभार।
Remove infected leaves; avoid overhead watering; give proper spacing; ask an expert about a fungicide.रोगट पाने काढा; वरून पाणी देणे टाळा; योग्य अंतर ठेवा; बुरशीनाशकासाठी तज्ज्ञांचा सल्ला घ्या.रोगी पत्ते हटाएँ; ऊपर से सिंचाई न करें; उचित दूरी रखें; फफूँदनाशक के लिए विशेषज्ञ से पूछें।
Round holes in pods or fruits with a caterpillar inside.शेंगा/फळांवर गोल छिद्रे व आत अळी.फलियों/फलों में गोल छेद और अंदर इल्ली।
Hand-pick caterpillars; set pheromone traps; spray neem seed kernel extract (5%) or a Bt product as per label.अळ्या हाताने वेचा; फेरोमोन सापळे लावा; निंबोळी अर्क (5%) किंवा लेबलनुसार बीटी औषध फवारा.इल्लियाँ हाथ से चुनें; फेरोमोन ट्रैप लगाएँ; नीम बीज अर्क (5%) या लेबल के अनुसार बीटी उत्पाद छिड़कें।
Pick by hand, holding the plant with the other hand so you do not pull it out. Pick every 3–4 days.दुसऱ्या हाताने रोप धरून शेंगा हाताने तोडा, म्हणजे रोप उपटत नाही. दर 3–4 दिवसांनी तोडणी करा.दूसरे हाथ से पौधा पकड़कर फलियाँ हाथ से तोड़ें ताकि पौधा उखड़े नहीं। हर 3–4 दिन में तुड़ाई करें।
Sow in the cool season (October to November is ideal). Heat above 30 °C makes flowers drop.थंड हंगामात पेरा (ऑक्टोबर–नोव्हेंबर उत्तम). 30 °से वर तापमान गेल्यास फुले गळतात.ठंडे मौसम में बोएँ (अक्टूबर–नवंबर सबसे अच्छा)। 30 °C से ऊपर तापमान में फूल झड़ते हैं।
Do not soak the seeds. They crack and rot easily. Sow into moist soil instead.बिया भिजवू नका; त्या तडकतात व सडतात. त्याऐवजी ओलसर मातीत पेरा.बीज भिगोएँ नहीं; वे फट जाते हैं और सड़ते हैं। इसकी जगह नम मिट्टी में बोएँ।
Earth up lightly around the plants at about 25 days to give support and cover surface roots.सुमारे 25 दिवसांनी रोपांना हलकी भर द्या; आधार मिळतो व वरवरची मुळे झाकली जातात.लगभग 25 दिन पर पौधों पर हल्की मिट्टी चढ़ाएँ; सहारा मिलता है और ऊपरी जड़ें ढक जाती हैं।
Planting too deep (over 4 cm) or in heavy soil: seedlings struggle to come up.4 सेमी पेक्षा खोल पेरणी किंवा जड मातीत लागवड: रोपांना उगवण्यास त्रास.4 सेमी से ज़्यादा गहरी बुवाई या भारी मिट्टी: अंकुर बाहर निकलने में कठिनाई।
Waiting until pods bulge: they turn tough and stringy and lose market value.शेंगा फुगेपर्यंत थांबणे: त्या कडक व तंतुमय होतात व भाव कमी मिळतो.फलियों के फूलने तक रुकना: वे सख्त और रेशेदार हो जाती हैं और भाव घटता है।
Use a 12-inch pot with 3–4 plants of a bush variety. Grow in the cooler months with 4–6 hours of sun.झुडूप वाणाची 12 इंची कुंडीत 3–4 रोपे. थंड महिन्यांत, 4–6 तास उन्हात वाढवा.झाड़ी वाली किस्म के 12 इंच के गमले में 3–4 पौधे। ठंडे महीनों में 4–6 घंटे की धूप में उगाएँ।