VerdisGrow India
Scanned from the seed packबियाण्याच्या पाकिटावरून स्कॅन केलेबीज के पैकेट से स्कैन किया

Chilliमिरचीमिर्च

Capsicum annuum
Chilliमिरचीमिर्च
The spice crop that pays: green chilli now, red laterकमाई देणारे मसाला पीक: आधी हिरवी, नंतर लालकमाई वाली मसाला फसल: पहले हरी मिर्च, बाद में लाल

Why grow it?हे पीक का घ्यावे?यह फसल क्यों उगाएँ?

A must in every kitchen. It sells as green chilli, dry red chilli or powder, and one planting keeps fruiting for 4–6 months, giving many pickings.प्रत्येक स्वयंपाकघरात आवश्यक. हिरवी, सुकी लाल किंवा पावडर म्हणून विक्री; एका लागवडीतून 4–6 महिने अनेक तोडण्या.हर रसोई की ज़रूरत। हरी, सूखी लाल या पाउडर के रूप में बिकती है; एक रोपाई से 4–6 महीने तक कई तुड़ाई।

Did you know?तुम्हाला माहीत आहे का?क्या आप जानते हैं?
The heat comes from capsaicin, which is concentrated in the white inner ribs and seeds, not the skin.तिखटपणा 'कॅप्सेसिन'मुळे येतो; तो साली ऐवजी आतल्या पांढऱ्या शिरा व बियांमध्ये जास्त असतो.तीखापन 'कैप्साइसिन' से आता है; यह छिलके में नहीं, अंदर की सफ़ेद शिराओं और बीजों में ज़्यादा होता है।

At a glanceएका नजरेतएक नज़र में

Best sowing timeपेरणीची योग्य वेळबुवाई का सही समय
May–Jun · Sep–Octमे–जून · सप्टें–ऑक्टोमई–जून · सित–अक्टू
Sprouts inउगवणअंकुरण
7–12 days7–12 दिवस7–12 दिन
First pickingपहिली तोडणीपहली तुड़ाई
95–110 days (about 60–65 days after transplanting)95–110 दिवस (रोपणीनंतर सुमारे 60–65 दिवसांनी)95–110 दिन (रोपाई के लगभग 60–65 दिन बाद)
Care levelकाळजीची पातळीदेखभाल स्तर
Mediumमध्यममध्यम
Ideal temperatureयोग्य तापमानउपयुक्त तापमान
20–30 °C20–30 °से20–30 °से
Sunlightसूर्यप्रकाशधूप
Full sun (6–8 hours)पूर्ण ऊन (6–8 तास)पूरी धूप (6–8 घंटे)
Soilमातीमिट्टी
Well-drained loam rich in compostकंपोस्ट/शेणखताने समृद्ध, चांगला निचरा होणारी पोयटा मातीखाद से भरपूर, अच्छे जल निकास वाली दोमट मिट्टी
Soil pHमातीचा सामू (pH)मिट्टी का pH
6.0–7.06.0–7.06.0–7.0

Growth journeyवाढीचा प्रवासबढ़वार का सफर

Day 0दिवस 0दिन 0
Sowपेरणीबुवाई
Day 7–12दिवस 7–12दिन 7–12
Sproutउगवणअंकुरण
Day 30–40दिवस 30–40दिन 30–40
Transplantरोपणीरोपाई
Day ~70दिवस ~70दिन ~70
Floweringफुलोराफूल आना
Day 95–110दिवस 95–110दिन 95–110
Harvestतोडणीतुड़ाई

When to sow & harvestपेरणी व काढणी कधी?बुवाई व तुड़ाई कब?

SowपेरणीबुवाईHarvestकाढणीतुड़ाई
Janजानेजन
Febफेब्रुफ़र
Marमार्चमार्च
Aprएप्रिअप्रै
Mayमेमई
Junजूनजून
Julजुलैजुल
Augऑगअग
Sepसप्टेंसित
Octऑक्टोअक्टू
Novनोव्हेंनव
Decडिसेंदिस

Step-by-step: how to growटप्प्याटप्प्याने: पीक कसे घ्यावेकदम-दर-कदम: फसल कैसे उगाएँ

1

Prepare the landजमीन तयार कराखेत तैयार करें

Plough 2–3 times to a fine, loose soil. Mix in 8–10 tonnes of well-rotted farmyard manure (FYM) per acre. Make raised beds or ridges so extra water drains away.2–3 वेळा नांगरट करून माती भुसभुशीत करा. एकरी 8–10 टन चांगले कुजलेले शेणखत मिसळा. जादा पाणी निघून जाण्यासाठी गादीवाफे किंवा सरी-वरंबे करा.2–3 बार जुताई कर मिट्टी भुरभुरी बनाएँ। प्रति एकड़ 8–10 टन अच्छी सड़ी गोबर की खाद मिलाएँ। अतिरिक्त पानी निकलने के लिए ऊँची क्यारियाँ या मेड़-नालियाँ बनाएँ।

2

Get the seed readyबियाणे तयार कराबीज तैयार करें

No soaking needed. Use fresh seed straight from the pack and do not crush or chip it. For extra protection against root rot, treat seed with Trichoderma (ask at your agri-input shop).भिजवण्याची गरज नाही. पाकिटातील ताजे बियाणे थेट वापरा; बिया चिरडू किंवा तोडू नका. मुळकुजीपासून संरक्षणासाठी बियाण्यास ट्रायकोडर्मा लावा (कृषी सेवा केंद्रात विचारा).भिगोने की ज़रूरत नहीं। पैकेट से ताज़ा बीज सीधे बोएँ; बीज को कुचलें या तोड़ें नहीं। जड़ गलन से बचाव के लिए बीज को ट्राइकोडर्मा से उपचारित करें (कृषि सेवा केंद्र से पूछें)।

3

Raise seedlings in a nurseryरोपवाटिकेत रोपे तयार करानर्सरी में पौध तैयार करें

Sow seeds 0.5–1 cm deep in trays or a raised nursery bed and keep moist under a light shade net. Seeds sprout in 7–12 days; seedlings are ready to transplant in 30–40 days (4–6 true leaves).ट्रे किंवा गादीवाफ्यात बिया 0.5–1 सेमी खोल पेरा व हलक्या शेडनेटखाली ओलावा ठेवा. बिया 7–12 दिवसांत उगवतात; 30–40 दिवसांत (4–6 खरी पाने) रोपे लावणीस तयार होतात.ट्रे या ऊँची नर्सरी क्यारी में बीज 0.5–1 सेमी गहरे बोएँ और हल्के शेडनेट के नीचे नमी रखें। बीज 7–12 दिन में अंकुरित होते हैं; 30–40 दिन (4–6 असली पत्ते) में पौध रोपाई के लिए तैयार होती है।

4

Transplant the seedlingsरोपांची लावणी करापौध की रोपाई करें

Transplant in the evening or on a cloudy day at 60 × 45 cm spacing. Water immediately and again after 2 days. Replace any dead seedlings within a week.संध्याकाळी किंवा ढगाळ दिवशी 60 × 45 सेमी अंतरावर लावणी करा. लगेच पाणी द्या व 2 दिवसांनी पुन्हा द्या. आठवडाभरात मेलेल्या रोपांच्या जागी नवी रोपे लावा.शाम को या बादल वाले दिन 60 × 45 सेमी की दूरी पर रोपाई करें। तुरंत पानी दें और 2 दिन बाद फिर दें। एक सप्ताह में मरे पौधों की जगह नए लगाएँ।

5

Weed and feedखुरपणी व खत व्यवस्थापननिराई और खाद

Weed at about 20 and 40 days and earth up lightly around the base. FYM at planting; top-dress with nitrogen at 25 and 45 days, then a potash-rich feed at flowering for better size and colour.सुमारे 20 व 40 दिवसांनी खुरपणी करा व बुडाशी हलकी भर द्या. लागवडीवेळी शेणखत; 25 व 45 दिवसांनी नत्र द्या, फुलोऱ्यात आकार व रंगासाठी पालाशयुक्त खत द्या.लगभग 20 और 40 दिन पर निराई करें और जड़ के पास हल्की मिट्टी चढ़ाएँ। रोपाई पर गोबर की खाद; 25 व 45 दिन पर नाइट्रोजन दें, फूल आने पर बेहतर आकार व रंग के लिए पोटाश वाली खाद दें।

6

Check your crop twice a weekआठवड्यातून दोनदा पीक तपासासप्ताह में दो बार फसल जाँचें

Look under leaves for insects and spots. Acting early is easy and cheap. See 'Problems & easy fixes' below.पानांखाली किडे व डाग तपासा. लवकर उपाय केल्यास ते सोपे व स्वस्त पडतात. खाली 'समस्या व सोपे उपाय' पाहा.पत्तियों के नीचे कीट और धब्बे देखें। जल्दी उपाय करना आसान और सस्ता होता है। नीचे 'समस्याएँ व आसान उपाय' देखें।

7

Start harvestingतोडणी सुरू करातुड़ाई शुरू करें

From about day 95 (about 60–65 days after transplanting). Pick with the stalk every 7–10 days. For dry chilli, spread on a clean sheet in the sun (cover at night) until the seeds rattle.सुमारे 95 व्या दिवसापासून (रोपणीनंतर सुमारे 60–65 दिवसांनी). देठासह दर 7–10 दिवसांनी तोडा. सुक्या मिरचीसाठी स्वच्छ चादरीवर उन्हात पसरा (रात्री झाका) व बिया खुळखुळेपर्यंत वाळवा.लगभग 95 वें दिन से (रोपाई के लगभग 60–65 दिन बाद)। डंठल सहित हर 7–10 दिन में तोड़ें। सूखी मिर्च के लिए साफ़ चादर पर धूप में फैलाएँ (रात में ढकें) जब तक बीज खड़कने न लगें।

How to sowपेरणी कशी करावीबुवाई कैसे करें

60 cm · row gap60 सेमी · ओळींतील अंतर60 सेमी · कतार की दूरी45 cm · plant gap45 सेमी · रोपांतील अंतर45 सेमी · पौधे की दूरीTop viewवरून दिसणारे दृश्यऊपर से दृश्य
0.5–1 cm0.5–1 सेमी0.5–1 सेमीdepthखोलीगहराईseedबीबीजSide viewबाजूने दिसणारे दृश्यबगल से दृश्य
Seed depthबियाण्याची खोलीबीज की गहराई
0.5–1 cm0.5–1 सेमी0.5–1 सेमी
Spacing (row × plant)अंतर (ओळ × रोप)दूरी (कतार × पौधा)
60 × 45 cm60 × 45 सेमी60 × 45 सेमी
Seed neededलागणारे बियाणेआवश्यक बीज
0.5–0.8 (hybrids: 0.1–0.15) kg / acre0.5–0.8 (संकरित: 0.1–0.15) किलो / एकर0.5–0.8 (हाइब्रिड: 0.1–0.15) किलो / एकर
Expected yieldअपेक्षित उत्पादनअपेक्षित उपज
25–40 green · 6–10 dry red quintal / acre25–40 हिरवी · 6–10 सुकी लाल क्विंटल / एकर25–40 हरी · 6–10 सूखी लाल क्विंटल / एकर

Water & foodपाणी व अन्नद्रव्येपानी व खाद

Waterपाणीपानी

Light watering every 4–5 days after transplanting. Avoid water stress at flowering, and never flood: roots rot easily.रोपणीनंतर दर 4–5 दिवसांनी हलके पाणी द्या. फुलोरा व फळधारणेत पाण्याचा ताण टाळा; पाणी साचवू नका, मुळे सडतात.रोपाई के बाद हर 4–5 दिन में हल्का पानी दें। फूल व फल लगने पर पानी की कमी न होने दें; जलभराव न करें, जड़ें सड़ती हैं।

Food (nutrients)अन्नद्रव्ये (खते)खाद (पोषण)

FYM at planting; top-dress with nitrogen at 25 and 45 days, then a potash-rich feed at flowering for better size and colour.लागवडीवेळी शेणखत; 25 व 45 दिवसांनी नत्र द्या, फुलोऱ्यात आकार व रंगासाठी पालाशयुक्त खत द्या.रोपाई पर गोबर की खाद; 25 व 45 दिन पर नाइट्रोजन दें, फूल आने पर बेहतर आकार व रंग के लिए पोटाश वाली खाद दें।

Problems & easy fixesसमस्या व सोपे उपायसमस्याएँ व आसान उपाय

Organic first: try neem oil spray (5 ml per litre of water) before any chemical.आधी सेंद्रिय उपाय: कोणत्याही रसायनापूर्वी कडुनिंब तेल (5 मिली प्रति लिटर पाणी) फवारून पाहा.पहले जैविक उपाय: किसी भी रसायन से पहले नीम तेल (5 मिली प्रति लीटर पानी) का छिड़काव करें।

Thrips & mitesफुलकिडे व कोळीथ्रिप्स व माइट्स

What you seeकाय दिसतेक्या दिखता है

Silvery streaks on leaves, leaves curl and shrink, flowers drop.पानांवर चंदेरी रेषा, पाने वळतात व आकसतात, फुले गळतात.पत्तियों पर चाँदी जैसी धारियाँ, पत्ते मुड़ते व सिकुड़ते हैं, फूल झड़ते हैं।

What to doकाय करावेक्या करें

Hang blue sticky traps; spray neem oil in the evening; avoid water stress. For heavy attack ask an agri expert.निळे चिकट सापळे लावा; संध्याकाळी कडुनिंब तेल फवारा; पाण्याचा ताण टाळा. प्रादुर्भाव जास्त असल्यास कृषी तज्ज्ञांचा सल्ला घ्या.नीले चिपचिपे ट्रैप लगाएँ; शाम को नीम तेल छिड़कें; पानी की कमी न होने दें। ज़्यादा प्रकोप में कृषि विशेषज्ञ से सलाह लें।

Leaf curl (virus)चुरडा-मुरडा (पर्ण कुरळे)पत्ती मुड़ना (लीफ कर्ल)

What you seeकाय दिसतेक्या दिखता है

Leaves curl upward, shrink and turn leathery; plants stay small. Spread by thrips, mites and whitefly.पाने वरच्या बाजूला वळतात, आकसतात व जाड होतात; झाडे खुजी राहतात. फुलकिडे, कोळी व पांढरी माशी पसरवतात.पत्ते ऊपर की ओर मुड़ते, सिकुड़ते और मोटे हो जाते हैं; पौधे बौने रहते हैं। थ्रिप्स, माइट्स व सफ़ेद मक्खी फैलाते हैं।

What to doकाय करावेक्या करें

Uproot infected plants; control sucking pests with neem oil and sticky traps; plant only healthy seedlings.रोगट झाडे उपटा; कडुनिंब तेल व चिकट सापळ्यांनी रस शोषक कीड नियंत्रित करा; फक्त निरोगी रोपे लावा.रोगी पौधे उखाड़ें; नीम तेल व ट्रैप से रस चूसक कीट नियंत्रित करें; केवल स्वस्थ पौध लगाएँ।

Anthracnose / fruit rotकरपा / फळ सडणेएन्थ्रेक्नोज / फल सड़न

What you seeकाय दिसतेक्या दिखता है

Dark sunken spots on fruits and pods; twigs dry from the tip (die-back).फळे/शेंगांवर काळे खोलगट डाग; फांद्या शेंड्यापासून वाळतात.फलों/फलियों पर काले धँसे धब्बे; टहनियाँ सिरे से सूखती हैं।

What to doकाय करावेक्या करें

Use disease-free seed; avoid wetting leaves; remove and burn infected fruits; rotate crops.रोगमुक्त बियाणे वापरा; पानांवर पाणी उडवू नका; रोगट फळे काढून जाळा; पीक फेरपालट करा.रोगमुक्त बीज लें; पत्तियों पर पानी न पड़ने दें; रोगी फल हटाकर जला दें; फसल चक्र अपनाएँ।

Ready to harvest? Check these signsकाढणीसाठी तयार? ही चिन्हे पाहातुड़ाई के लिए तैयार? ये संकेत देखें

Pick with the stalk every 7–10 days. For dry chilli, spread on a clean sheet in the sun (cover at night) until the seeds rattle.देठासह दर 7–10 दिवसांनी तोडा. सुक्या मिरचीसाठी स्वच्छ चादरीवर उन्हात पसरा (रात्री झाका) व बिया खुळखुळेपर्यंत वाळवा.डंठल सहित हर 7–10 दिन में तोड़ें। सूखी मिर्च के लिए साफ़ चादर पर धूप में फैलाएँ (रात में ढकें) जब तक बीज खड़कने न लगें।

Pro tipsखास टिप्सखास टिप्स

Raise seedlings in trays or a raised nursery bed. Transplant in the evening when they have 4–6 true leaves (30–40 days).रोपे ट्रे किंवा गादीवाफ्यात तयार करा. 4–6 खरी पाने (30–40 दिवस) झाल्यावर संध्याकाळी रोपणी करा.पौध ट्रे या ऊँची क्यारी में तैयार करें। 4–6 असली पत्ते (30–40 दिन) होने पर शाम को रोपाई करें।

Do not plant where chilli, tomato or brinjal grew last season. Crop rotation cuts wilt and virus.गेल्या हंगामात मिरची, टोमॅटो किंवा वांगी असलेल्या जागी लावू नका. पीक फेरपालटाने मर व विषाणू कमी होतात.जहाँ पिछले मौसम में मिर्च, टमाटर या बैंगन था वहाँ न लगाएँ। फसल चक्र से उकठा व वायरस कम होते हैं।

Mulch to save water, and earth up or stake the plants in windy weather.पाणी वाचवण्यासाठी आच्छादन करा; वाऱ्याच्या काळात रोपांना भर द्या किंवा काठीचा आधार द्या.पानी बचाने के लिए मल्चिंग करें; तेज़ हवा में पौधों पर मिट्टी चढ़ाएँ या डंडे का सहारा दें।

Avoid these mistakesया चुका टाळाइन गलतियों से बचें

Over-watering or flooding: flowers drop and roots rot.जास्त पाणी/पाणी साचणे: फुले गळतात व मुळे सडतात.ज़्यादा पानी/जलभराव: फूल झड़ते हैं और जड़ें सड़ती हैं।

Too much nitrogen: lots of leaves but few fruits.नत्र जास्त: पाने भरपूर पण फळे कमी.नाइट्रोजन ज़्यादा: पत्ते खूब, फल कम।

Grow it at home (pot / grow bag)घरी कुंडीत / ग्रो-बॅगमध्ये पिकवाघर पर गमले / ग्रो-बैग में उगाएँ

Use a 12–14 inch pot with 1 plant and 6+ hours of sun. Feed every 3 weeks.12–14 इंची कुंडीत 1 रोप व 6 तासांहून अधिक ऊन. दर 3 आठवड्यांनी खत द्या.12–14 इंच के गमले में 1 पौधा और 6 घंटे से ज़्यादा धूप। हर 3 सप्ताह में खाद दें।

Need help? Talk to usमदत हवी आहे? आमच्याशी बोलामदद चाहिए? हमसे बात करें

Call usफोन कराकॉल करें · +91 7378570149admin@verdisgrowindia.com

More crops from VerdisGrowVerdisGrow ची आणखी पिकेVerdisGrow की अन्य फसलें